باسمه تعالی

 

شش سال تلاش, برای تحقق یک مهارت

 

آموزش قرآن در پایه ی ششم ابتدایی در جست‌ وجوی چیست ؟

 هدف اصلی آموزش قرآن در دوره ی شش ساله ی ابتدا یی « تحقق مهارت خواندن قرآن کریم » است.

با توجه افزایش یک ساعت در هفته به ساعات آموزش قرآن, در پایه های شش گانه, زمینه ی مناسبی برای تحقق این هدف, در طول شش سال تحصیلی و 442 ساعت رسمی برای آموزش قرآن در دوره ی ابتدایی در نظر گرفته شده است. لذا مدیران محترم مدارس نسبت به اصلاح جدول برنامه ی هفتگی کلاسی, اقدام لازم را مبذول داشته و « سه ساعت در هفته به آموزش قرآن پایه ای دوم تا ششم ابتدایی » اختصاص داده اند.

اما آن چه در این نوشته مد نظر بوده, معرفی اجمالی برنامه ی درسی آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی است. سعی کرده ایم از موقعیت این ویژه نامه به نحوی استفاده شود تا نکاتی را که معمولاً کمتر مورد توجه قرار می گیرد, برجسته و ارائه شود, تا از این رهگذر بتوان زمینه ی « حرفه ای شدن آموزگاران محترم قرآن » را فراهم آورد. امید است همکاران گرامی, ضمن مطالعه این مقاله, نویسنده را در اصلاح و تکمیل مطالب یاری رسانند.

در ابتدا نگاهی اجمالی به اهداف برنامه ی درسی آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی می اندازیم. دانش آموز کلاس ششم ابتدایی در جریان یادگیری درس قرآن ودر پایان این برنامه ی درسی

1-   به شنیدن قرائت قرآن کریم و خواندن آن علاقه نشان می‌دهد؛

2-   به حفظ برخی از آیات، سوره‌ها و پیام‌های قرآنی کتاب درسی علاقه نشان می‌دهد؛

3-   علاقمند است معنای آیات قرآن را بداند؛

4-   به استفاده از رسانه‌ها و شرکت در فعالیت‌های قرآنی علاقه نشان می‌دهد؛

5-   با داستان‌های قرآنی کتاب درسی آشنا می‌شود؛

6-   با معنای برخی از کلمات ساده یا پرکاربرد قرآن کریم آشنا می‌شود؛

7-   آیات و عبارات قرآنی کتاب درسی را روان و حتی‌المقدور زیبا و آهنگین می‌خواند؛

8-   آیات قرآن کریم را از روی مصحف شریف با خط آموزشی به صورت شمرده می‌خواند؛

9-   مفهوم پیام‌های قرآنی کتاب را به زبان ساده بیان می‌کند؛

10-  برخی از عبارات ساده قرآن را معنا می‌کند؛

11-  به خواندن روزانه قرآن کریم علاقه نشان می‌دهد.

دانش‌آموزان باید با داشتن چه توانایی‌های در درس قرآن وارد کلاس ششم می شوند ؟

دانش آموزان در طول 5 سال گذشته باید با موارد زیر آشنا شده و مهارت های لازم را به دست آورده باشند

1-     شناخت حروف و حرکات و ترکیب آن ها ( پایه ی اول ابتدایی )

2-     آشنایی با نمادهای خط قرآن ( قواعد مهم و ضروری روخوانی قرآن ) ( پایه ی دوم ابتدایی )

3-     توانایی خواندن بخش‌بخش کلمات و عبارات قرآنی با اشاره صحیح آموزگار به حروف و حرکات از روی لوحی آموزشی ( پایه های اول, دوم و سوم ابتدایی )

4-     توانایی خواندن شمرده و آرام کلمات و عبارات قرآنی کتاب درسی ( پایه های دوم و سوم ابتدایی )

5-     کسب مهارت روخوانی ( شمرده خوانی ) قرآن کریم ( تا پایان سوم ابتدایی )

6-     توانایی خواندن آیات و سوره های کتاب درسی شبیه نوار آموزشی یا حداقل به صورت معمولی و روان ( پایه های اول, تا پنجم ابتدایی )

7-     توانایی خواندن قرآن کامل به صورت معمولی و روان ( پایه های چهارم و پنجم ابتدایی )

ادامه مطلب .....


آموزش قرآن در پایه ی ششم ابتدایی در جست‌ وجوی چیست ؟

 هدف اصلی آموزش قرآن در دوره ی شش ساله ی ابتدا یی « تحقق مهارت خواندن قرآن کریم » است.

با توجه افزایش یک ساعت در هفته به ساعات آموزش قرآن, در پایه های شش گانه, زمینه ی مناسبی برای تحقق این هدف, در طول شش سال تحصیلی و 442 ساعت رسمی برای آموزش قرآن در دوره ی ابتدایی در نظر گرفته شده است. لذا مدیران محترم مدارس نسبت به اصلاح جدول برنامه ی هفتگی کلاسی, اقدام لازم را مبذول داشته و « سه ساعت در هفته به آموزش قرآن پایه ای دوم تا ششم ابتدایی » اختصاص داده اند.

اما آن چه در این نوشته مد نظر بوده, معرفی اجمالی برنامه ی درسی آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی است. سعی کرده ایم از موقعیت این ویژه نامه به نحوی استفاده شود تا نکاتی را که معمولاً کمتر مورد توجه قرار می گیرد, برجسته و ارائه شود, تا از این رهگذر بتوان زمینه ی « حرفه ای شدن آموزگاران محترم قرآن » را فراهم آورد. امید است همکاران گرامی, ضمن مطالعه این مقاله, نویسنده را در اصلاح و تکمیل مطالب یاری رسانند.

در ابتدا نگاهی اجمالی به اهداف برنامه ی درسی آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی می اندازیم. دانش آموز کلاس ششم ابتدایی در جریان یادگیری درس قرآن ودر پایان این برنامه ی درسی

1-   به شنیدن قرائت قرآن کریم و خواندن آن علاقه نشان می‌دهد؛

2-   به حفظ برخی از آیات، سوره‌ها و پیام‌های قرآنی کتاب درسی علاقه نشان می‌دهد؛

3-   علاقمند است معنای آیات قرآن را بداند؛

4-   به استفاده از رسانه‌ها و شرکت در فعالیت‌های قرآنی علاقه نشان می‌دهد؛

5-   با داستان‌های قرآنی کتاب درسی آشنا می‌شود؛

6-   با معنای برخی از کلمات ساده یا پرکاربرد قرآن کریم آشنا می‌شود؛

7-   آیات و عبارات قرآنی کتاب درسی را روان و حتی‌المقدور زیبا و آهنگین می‌خواند؛

8-   آیات قرآن کریم را از روی مصحف شریف با خط آموزشی به صورت شمرده می‌خواند؛

9-   مفهوم پیام‌های قرآنی کتاب را به زبان ساده بیان می‌کند؛

10-  برخی از عبارات ساده قرآن را معنا می‌کند؛

11-  به خواندن روزانه قرآن کریم علاقه نشان می‌دهد.

دانش‌آموزان باید با داشتن چه توانایی‌های در درس قرآن وارد کلاس ششم می شوند ؟

دانش آموزان در طول 5 سال گذشته باید با موارد زیر آشنا شده و مهارت های لازم را به دست آورده باشند

1-     شناخت حروف و حرکات و ترکیب آن ها ( پایه ی اول ابتدایی )

2-     آشنایی با نمادهای خط قرآن ( قواعد مهم و ضروری روخوانی قرآن ) ( پایه ی دوم ابتدایی )

3-     توانایی خواندن بخش‌بخش کلمات و عبارات قرآنی با اشاره صحیح آموزگار به حروف و حرکات از روی لوحی آموزشی ( پایه های اول, دوم و سوم ابتدایی )

4-     توانایی خواندن شمرده و آرام کلمات و عبارات قرآنی کتاب درسی ( پایه های دوم و سوم ابتدایی )

5-     کسب مهارت روخوانی ( شمرده خوانی ) قرآن کریم ( تا پایان سوم ابتدایی )

6-     توانایی خواندن آیات و سوره های کتاب درسی شبیه نوار آموزشی یا حداقل به صورت معمولی و روان ( پایه های اول, تا پنجم ابتدایی )

7-     توانایی خواندن قرآن کامل به صورت معمولی و روان ( پایه های چهارم و پنجم ابتدایی )

 ادامه مطالب..... 

 

 

« حرفه شدن آموزگاران قرآن » به چه معناست ؟

بی شک اصلی ترین کاری که باید در آموزش و پرورش اتفاق بیافتد حرفه ای کردن آموزگاران ابتدایی است. به زبان ساده « آموزگار حرفه ای » کسی است که دیگران, حتی آموزگاران سایر پایه ها, از انجام وظایف او عاجز باشند.

سؤالی که در این جا مطرح است این است که  برای توفیق هر چه بیش ‌تر در آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی، لازم است آموزگاران این پایه, واجد چه صلاحیت های علمی و حرفه ای باشند ؟

1-     مهم ترین نگرانی در دوره ی ابتدایی به ویژه در پایه های سوم تا ششم ابتدایی « عدم توانایی برخی از معلمان در رفع اشکالات خواندن قرآن است. » به همین خاطر شعار درس آموزش قرآن در پایه های سوم تا ششم « توجه به موضوع رفع اشکلات خواندن قرآن همه ی دانش آموزان » است.

2-     شرکت فعال معلمان در دوره‌های آموزش ضمن خدمت به نحوی که اولاً این دوره ها با کیفیت و کامل اجرا شود و ثانیاً معلمان با روش های آموزش قرآن در این پایه به خوبی آشنا شوند.

3-     تسلط کافی ایشان بر روش ها و مراحل تدریس هر یک از موضوعات کتاب درسی

4-     مشاهده ی دقیق و با حوصله ی فیلم های توجیهی - آموزشی

5-     مطالعه ی مقدمه ی کتاب درسی دانش آموز؛ در ابتدای هر کتاب درسی چندین صفحه درباره ی روش آموزش قرآن برای معلنان آورده شده است, اما تجربه نشان می دهد متاسفانه اغلب معلمان حتی یک بار این مقدمه را نخوانده اند. طرح این بخش از کتاب درسی را در شورای آموزگاران مدرسه پیشنهاد می کنیم.

6-     تهیه و مطالعه ی کتاب‌های مرجع آموزش قرآن دوره ی ابتدایی مانند کتاب مبانی و روش آموزش قرآن دوره ابتدایی- کد 6011  و کتاب راهنمای معلم قرآن پایه ی ششم ابتدایی نیز توصیه و تاکید می شود.

7-     انس با قرآن کریم و خواندن روزانه آن و تقویت علاقه به تدریس قرآن کریم به عنوان هدف آرمانی درس اموزش قرآن است. تحقق این هدف نیاز به فرهنگ سازی دارد و مهم ترین و در عین حال ساده ترین روش برای تحقق این هدف, توجه به « نقش الگویی معلم و خانواده در توسعه ی فرهنگ انس روزانه ی دانش آموزان با قرآن کریم » است. 

8-     تلاش به موقع برای تهیه و آماده‌سازی امکانات آموزشی مانند ضبط و نوار و استفاده ی به جا از آن ها در تدریس.

9-     پرهیز از جا به جایی موضوعات آموزشی مانند روخوانی آیات و سوره ها و رفع اشکالات روخوانی دانش آموزان  با آموزش قرائت سوره که نه تنها به کسب مهارت روخوانی کمک نمی کند بلکه آن را با مخاطرات جدی رو به رو می کند.

10-  به روز بودن معلمان از طریق ارتباط با مجلات آموزشی و سایت گروه قرآن و تبادل نظر با مولفان و کارشناسان

معرفی ساختار دروس و محتوای کتاب آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی

کتاب جدید التألیف آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی دارای14 درس و 3 یادآوری است و هر درس آن در 4 جلسه به تدریس می‌شود.

نکته ی مهم : هر درس کتاب آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی در چهار جلسه تدریس می شود. و در هر جلسه معمولاً به آموزش و تدریس دو موضوع عمده و اصلی پرداخته می شود. .موضوعات اصلی ارائه شده در هر جلسه به شرح زیر است :

 

جلسه ی اول

آموزش روخوانی یک صفحه از سوره  و  رفع اشکالات روخوانی دانش آموزان                     ( یک زنگ کامل )  

جلسه ی دوم

1- آموزش قرائت صفحه قبل با استفاده از نوار آموزشی                                     ( نیمه ی اول ساعت آموزشی )

2- کار در کلاس ( آموزش مفاهیم قرآن )                                                      ( نیمه ی دوم ساعت آموزشی )

جلسه ی سوم

1-           آموزش روخوانی یک صفحه از سوره و رفع اشکالات روخوانی دانش آموزان    ( نیمه ی اول ساعت آموزشی )

2-           آموزش پیام قرآنی                                                                            ( نیمه ی دوم ساعت آموزشی )

جلسه ی چهارم

1-           خواندن از روی قرآن کامل                                                                       ( دو سوم ساعت آموزشی )

2-           آموزش یک نکته از هزاران                                                             ( یک سوم پایانی ساعت آموزشی )

 روش آموزش بخش های کتاب

1- آموزش روخوانی یک صفحه از سوره  و  رفع اشکالات روخوانی دانش آموزان :                  

  مراحل  تدریس روخوانی

  1- پیش خوانی : آیات درس توسط هر یک از دانش آموزان به صورت انفرادی خوانده می شود. ( حدود 5 دقیقه )

  2- خواندن در گروه : معلم می تواند به دو شکل عمل کند :

شکل اول : از همه ی دانش آموزان می خواهد آیات آن صفحه را در گروه بخوانند. ( حدود 5 دقیقه )

شکل دوم : آیات صفحه را بین گروه ها تقسیم کند. ( حدود 5 دقیقه )

  3- خواندن برای کلاس : معلم ابتدا از دانش آموزان علاقمند و مستعد و سپس از بقیه ی دانش آموزان می خواهد که هر یک حدود یک سطر از آیات درا بخوانند.

 

نکات مهم در آموزش روخوانی

1- رعایت ترتیب در انجام هریک از مراحل فوق ضروری است.

2- توجه جدی معلم به تقدم آموزش روخوانی بر پخش نوار کمک شایانی به تحقق اهداف پیش بینی شده می کند.

3- با توجه به اهمیت کسب مهارت خواندن از طریق حس بینایی ضرورت فراوانی دارد؛ لذا معلم در آموزش خواندن آیات درس ( ونیز سایر بخش های کتاب ) از خواندن آیات و عبارات جداً خودداری کند. ( مگر موارد خاص و ضروری مانند مرحلیه آخر رفع اشکالات روخوانی دانش آموزان )

  4- در این جا نیز معلم به روش های رفع اشکالات روخوانی و روان خوانی توجه جدی داشته باشد.

 

روش رفع اشکالات روخوانی

  رفع اشکالات روخوانی دانش آموزان توسط معلم , مهم ترین بخش آموزش در کلاس های سوم تا ششم ابتدایی است؛ برای این منظور توجه به نکات زیر ضروری است.

1- آن دسته از معلمین محترمی که در این زمینه دچار ضعف هایی هستند, در اسرع وقت و به هر شکل ممکن, نسبت به کسب مهارت کامل روان خوانی آیات درسی کتاب, اقدام لازم را انجام دهند. توصیه ی ما استماع و تلاوت آیات از طریق نوارها و لوح های فشرده است. 

2- معلم در هنگام تدریس و رفع اشکالات روخوانی, به دانش‌آموز فرصت بدهند تا به پایان عبارت قرآنی ( جمله ) برسد

3- معلم پس از تشویق زبانی از دانش آموز  می خواهد عبارت (جمله ) را یک بار دیگر بخواند.

 

نکته ی مهم : اِشکال روخوانی اغلب دانش آموزان در بار دوم بر طرف می شود. اما اگر اِشکال, بر طرف نشد معلم یکی از این چهار روش زیر را انجام می دهد :

روش اول : از دانش آموز می خواهیم سرعت خود را کاهش دهد و با دقت کلمه ی مورد نظر را بخواند.

روش دوم : از دانش آموز می خواهیم کلمه ی مورد نظر را بخش خوانی کند.

روش سوم : شمن مقایسه ی شکل غلط کلمه با شکل درست آن, از دانش آموز می خواهیم شکل صحیح را بگوید. و پس از گفتن شکل صحیح, دانش آموز را تشویق می کنیم.

روش چهارم : در صورتی که هیچ یک از روش های سه گانه در رفع اشکال روخوانی دانش آموز, سود مند نبود, خواندن معلم می تواند به عنوان آخرین راه علاج باشد. اما این روش را به عنوان روج رایج توصیه نمی کنیم.

 

تذکر مهم : از سخت گیری و سهل انگاری در باره ی رفع اشکالات روخوانی قرآن بپرهیزید. و به یاد داشته باشید شکل و مدت زمان رفع اشکال نباید منجر به خستگی دانش‌آموز مورد نظر یا سایر دانش‌آموزان شود.

 

2- روش و مراحل آموزش قرائت سوره‌های کتاب درسی

1-   معلم ضمن معرفی سوره و آیات مورد نظر دانش آموزان را برای شنیدن قرائت نوار آماده می کند.

2-   از دانش آموزان می خواهد ضمن خط بری از روی کتاب درسی و یا قرآن کامل, بار اول به قرائت عبارت قرآنی گوش کنند و بار دوم همراه با آن بلند بخوانند.

3-   از دانش آموزان داوطلب می خواهیم که آیات درس را شبیه نوار یا حداقل به صورت معمولی و روان بخوانند.

4-   به عنوان تکلیف انس با قرآن در خانه, از دانش آموزان می خواهیم همان آیات و یا ادامه ی آیات را به کمک لوح فشره ی کتاب گویا از روی قرآنی که در خانه دارند, بخوانند.

 

نکات مهم در آموزش قرائت

    1-  معلم از سلامت ضبط صوت و نوار و آماده بودن محل مورد نظر نوار, اطمینان حاصل می کند.

    2- تنظیم بلندی صدای ضبط صوت متناسب با کلاس, به نحوی باشد که ضمن شنیدن همه ی دانش‌آموزان برای سایر کلاس‌ها نیز مزاحمت ایجاد نشود.

    3- هنگام پخش قرائت، معلم دقت می‌کند که همه ی دانش‌آموزان کلمات و عبارات را از روی کتاب درسی خود ببینند و هم‌چنین به دستور نوار عمل کنند.

    4- توجه شود که صدای دانش‌آموزان نباید از صدای نوار بلندتر باشد.

    5- معلم سعی می کند آموزش قرائت و زیباخوانی آیات که از خواندن دسته‌جمعی شروع می‌شود, به تدریج به خواندن زیبای فردی نیز برسد.

    6- گاهی دانش‌آموزان از تفاوت تلفظ برخی از کلمات در نوار با شکل روخوانی آنها سؤال می‌کنند. در پاسخ گفته می‌شود هر دو شکل صحیح است، فقط در نوار زیباتر خوانده شده است.

8-     چنانچه دانش‌آموزی سوره‌ها یا عبارات قرآنی کتاب درسی را از نوار زیبا و به لحن عربی بخواند او را تشویق می‌کنیم اما نباید سایر دانش‌آموزان را به خواندن این گونه, اجبار کرد.

 

3- روش و مراحل آموزش مفاهیم قرآن

  در جلسه ی دوم هر درس, پس از آموزش قرائت, آیاتی از قرآن همراه با معنی آن ها آمده است.

1-     معلم از دانش آموزان می خواهد که هر یک عبارتی از آیات را همراه با ترجمه بخوانند.

2-     از دانش آموزان می خواهد تمرین اول کار در کلاس را ابتدا به صورت انفرادی و سپس در گروه انجام دهند.

3-     معلم, ضمن حضور در بین اعضای هر گروه,  بر فعالیت آن ها نظارت کرده و راهنمایی های لازم را ارائه می کند.

4-     از هر گروه می خواهد ضمن خواندن هر بند پاسخ خود را بگویند و معلم از دیگر گروه ها می خواهد تا اشنباه احتمالی خود را تصحیح کنند.

5-     تمرین دوم نیز مانند تمرین اول انجام می شود.

 

4- روش و مراحل آن آموزش پیام قرآنی

1- متن پیام قرآنی و ترجمه آن، توسط چند دانش‌آموزان خوانده می شود.

2-  دانش‌آموزان با استفاده از تصویر یا مطلب ارائه شده در زیر پیام قرآنی در گروه‌های خود گفت و گو می کنند.

3- گروه ها به کمک مصادیق به بیان نظرات خود برای کلاس می پردازند.

 

نکات مهم در آموزش پیام قرآنی

1- کسب مهارت تفکر و تقویت آن از ارکالن مهم برنامه ی درسی ملی و نیز از اهداف مهم پیام قرانی است؛ بنا بر این معلمان گرامی از متکلم وحده بودن در این بخش و نیز ارائه ی سخنرانی بپرهیزند و ضمن توجه به نعامل چند جانبه با کلاس, دانش آموزان را در رسیدن به اهداف پیش بینی شده, راهنمایی کنند.

2- می‌توان علاوه بر استفاده از روش گفت‌وگوی دانش‌آموزان درباره ی مفهوم پیام قرآنی از سایر روش‌های متنوع و جذاب مانند نمایش، نوشتن چند جمله کوتاه، نقاشی و ... درباره ی مفهوم پیام استفاده کرد.

3- در ذیل برخی از پیام‌ها یک یا دو کلمه از آن پیام که در فارسی رایج و آشنا است، معنا شده است. معلم با پرسش از دانش‌آموزان توجه آنها را به این کلمات و معنای آنها جلب می‌کند.

 

5- روش و مراحل آموزش داستان‌های قرآنی

  1- داستان های قرآنی کتاب که با عنوان « قصه ی آیه ها » مطرح شده است, توسط معلم به یکی از شیوه‌های قصه‌گویی ( قصه‌خوانی، قصه‌گویی، تصویرخوانی، استفاده از کارت قصه ) بیان می شود.

2- متن داستان از روی کتاب توسط چند دانش‌آموزان خوانده می شود.

دو نکته :

1- از بیان مطالب خارج از متن کتاب و نیز غیر مستند پرهیز شود.

2- از طولانی شدن زمان داستان‌گویی پرهیز شود ( حد اکثر حدود 15 دقیقه )

 

6- انس با قرآن در خانه

    در سال های قبل جلسه ی آخر هر درس به انجام انس با قرآن در خانه اختصاص داشت و یک ساعت کامل آموزشی به طول می انجامید. در کتاب جدید التالیف, این بخش به آخرین فعالیت هر یک از جلسات چهارگانه منتقل شده است.

از اهداف مهم این بخش, آگاه نمودن والدین نسبت به فعالیت‌های قرآنی دانش‌آموز در خانه و درخواست از آنها در نظارت بر این فعالیت‌ها و کمک به فرزندان خود است.

 دو نکته :

1- به منظور تمرین و تثبیت مهارت‌های مورد نظر هر درس, نسبت به انجام تکالیف انس با قرآن در خانه, تأکید و سفارش لازم صورت پذیزد.

2- معلم در ابتدای جلسه ی بعد از انجام فعالیت انس با قرآن در خانه ارزیابی به عمل آورده و نتیجه را در ارزش یابی مستمر دانش آموزان لحاظ کند. 

 

7- روش آموزش و نمرین یادآوری‌ها

در پایان هر پنج درس یک یادآوری از آموخته های قبلی پیش بینی شده است. انجام فعالیت‌های یادآوری به منظور تمرین و تثبیت مهارت‌های کسب شده و ایجاد تنوع و جذابیت در سبک‌های یادگیری است.

دو نکته :

1- فعالیت‌های این بخش در یک جلسه و در کلاس و با نظارت آموزگار انجام می‌شود.

2- این نوع فعالیت ها هرگز به عنوان نمونه سؤال های آزمون کتبی نیست. و انجام آن ها تنها در ارزش یابی مستمر دانش آموزان نمره و امتیاز مثبت دارد.

 

8- ارزش یابی پیشرفت تحصیلی درس قرآن در پایه ی ششم ابتدایی

ارزش یابی دانش آموزان در درس آموزش قرآن پایه ی ششم ابتدایی به صورت کمّی ( نمره ای ) بوده و به دو شیوه انجام می گیرد :

الف  ارزش یابی مستمر : از بین نکات مهمی که ارزش‌یابی مستمر وجود دارد, در این حا تنها به سه نکته مهم اشاره می شود :

1-           در این ارزش‌یابی رشد میزان یادگیری هر دانش‌آموز, مورد نظر است. از این رو نمره‌ی مستمر هر دانش‌آموز، معدل نمرات او در طول یک نیم ‌سال نیست؛ بلکه باید میزان رشد و پیشرفت او ملاک نمره‌ی ارزش‌یابی مستمر قرار گیرد.

2-           فعالیت و تلاش فردی و گروهی دانش‌آموزان در کلاس به عنوان امتیاز و بخشی از نمره‌ی مستمر ایشان منظور می‌شود.

3-           فعالیت خارج از کلاس دانش‌آموزان بخشی از نمره‌ی ارزش‌یابی مستمر آن‌ها است. تکلیف "انس با قرآن در خانه" بخشی از این فعالیت است که همه‌ی دانش‌آموزان موظف به انجام آن هستند. آموزگار باید این تکلیف دانش‌آموزان را بررسی کرده و برای افراد موفق نمره و امتیاز خاصی منظور نماید و با تدبیر لازم کسانی را که تکلیف خود را به خوبی انجام نمی‌دهند به این کار ترغیب کند.

آموزگار دانش‌آموزان را به انجام سایر فعالیت‌های خارج از کلاس تشویق می کند. بدیهی است استعداد، علاقه، امکانات و شرایط فردی دانش‌آموزان در کم و کیف این فعالیت‌ها باید لحاظ شود. برخی از این فعالیت‌ها عبارت‌اند از :

1-           تهیه‌ی نوار ‌آموزشی قرآن یا سایر نوارهای قرآن و قرائت و استماع آن در خانه؛

2-           انس روزانه با خواندن قرآن در خانه؛

3-           حفظ برخی از سوره‌ها، آیات و پیام‌های قرآنی؛

4-           تلاوت قرآن با صوت خوب و زیبا؛

 

ب  ارزش یابی پایانی

بر اساس آیین‌نامه‌ی امتحانات، ارزش‌یابی پایانی در پایان نیم سال اول و دوم به عمل می‌آید. آزمون پایانی درس قرآن در تمام پایه‌های دوره‌ی ابتدایی به صورت شفاهی است.

ارزش‌یابی پایانی از دانش‌آموزان در پایان هر نیم سال به صورت شفاهی به شرح جدول زیر انجام می‌شود :

 

ردیف

مواد ارزش‌یابی

میزان ارزش‌یابی

نمره

سطح انتظار

 

1

روخوانی آیات

جلسه ی اول هردرس

حدود چهار سطر

و به انتخاب معلم

 

9

خواندن آیات

به صورت معمولی و روان

 

2

روخوانی آیات

جلسه ی سوم هر درس

( و یا قرآن کامل )

حدود چهار سطر

و به انتخاب معلم

 

9

خواندن آیات

به صورت شمرده و آرام

3

پیام قرآنی

دو پیام قرآنی

2

بیان مفهوم و مصادیق پیام قرآنی

به زبان خودش

 

تبصره  : هر دانش‌آموز می‌تواند با توجه به هر یک از موارد زیر و در مجموع حداکثر 2 نمرة تشویقی کسب کند.

1-     قرائت سوره های کتاب و یا قرآن کریم شبیه نوار آموزشی

2-     حفظ یک سوره از کتاب ( حدود سه صفحه )

3-     حفظ پیام های قرآنی کتاب از پیام‌هایی که در هر نیم سال تدریس شده است.

 شیوه کسر نمره در ارزش‌یابی پایانی

الف - روخوانی :

1-     به‌ازای هر کلمه غلط خوانده شده نیم (5/0) نمره کسر می‌شود.

تذکر مهم : در صورتی که دانش‌آموز غلط خود را با تذکر معلم یا بودن آن، تصحیح کند،نمره‌ای کسر نمی‌شود.

2-     در صورتی که دانش‌آموزی آیات قرآن را با مکث و برگشت‌های زیاد بخواند، با توجه به میزان ضعف، حداکثر دو نمره از کل نمره ی روخوانی او ( از 18 نمره ) کسر می‌شود.

ب - پیام قرآنی : چنان چه دانش‌آموزی پس از خواندن متن و ترجمه پیام از روی کتاب نتواند درباره ی آن توضیح دهد یا هیچ مصداقی را بیان کند و یا توضیح ارائه شده خیلی از مفهوم پیام دور باشد، نمره ی آن پیام ( هرپیام یک نمره) را کسب نمی‌کند و یا به میزان نقص، از نمره ی آن پیام کسر می‌شود.

 

نکات مهم در ارزش یابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

1- توجه به تلاش هر فرد و مقایسه ی وضعیت فعلی با قبلی خود او به عنوان کلید موفقیت, همواره باید مورد توجه معلم قرار گیرد.

2- معلم در همه ی مراحل آموزش, اعم از آموزش و تدریس، تمرین و پرسش, جدّیت لازم را داشته و از سهل‌انگاری و سخت گیری پرهیز کند.

3- توجه به دو اصل تشویق و احساس موفقیت در فرایند یادگیری و ارزش یابی, همواره مهم و ضروری است.

4- در انجام پرسش‌های کلاسی و نیز ارزش‌یابی مستمر و پایانی توجه به اصول و رعایت نکاتی ضروری است. جهت آشنایی بیش تر با این اصول و نکات می‌توانید به کتاب‌های راهنمای معلم آموزش قرآن پایه‌های مختلف دوره ی ابتدایی یا کتاب روش آموزش قرآن دوره ابتدایی ویژه مراکز تربیت معلم (کُد 6011) مراجعه کنید.

دو انتظار از آموزگاران محترم قرآن !

از این که خداوند حکیم, توفیق خدمت به ساحت مقدس قرآن کریم را نصیب همه ی ما فرموده است, خدای مهربان را شاکریم؛ و ما نیز- البته اگر قابل باشیم- به نوبه ی خود از تلاش های بی شائبه و دلسوزانه ی شما صمیمانه سپاسگزاریم و در پایان بیان توصیه چند را ضروری می دانیم :

1- سعی کنید در هر جلسه, آموزش مهارت خواندن دانش آموزان مورد تاکید قرار گیرد. خواندن آیات درس را از همه ی دانش آموزان بپرسید. به طوری که در هر درس, حداقل دو نوبت به هر دانش آموز برای خواندن آیات, رسیده باشد. برای این کار نیمی از هر جلسه را به موضوع تمرین خواندن اختصاص دهید.

به خاط داشته باشید زمانی مولفان و معلمان در آموزش قرآن به موفقیت رسیده اند که همه ی دانش آموزان کلاس مهارت خواندن قرآن کریم را کسب کرده باشند.

2- روش های رفع اشکالات روخوانی قرآن دانش آموزان را با توجه بیش تری دنبال کنید و در این موضوع از سهل انگاری و سخت گیری بپرهیزید.

3- از ابتدای سال تحصیلی به این هدف فکر کنید که « من چگونه می توانم امسال دانش آموزانم را به انس روزانه با قرآن کریم تشویق و ترغیب و عادت دهم ؟ »برای این هدف مقدس, برنامه ریزی فرهنگی داشته باشید و آن را به عنوان انتظار اصلی شما از دانش آموزان در طول سال تحصیلی به طور مستمر و به شکل های مختلف دنبال کنید.

 4- این وعده ی خداوند است : « اِن تَنـصُـرُوا اللهُ یَنـصُرُکُم وَ یُـثَبِّـت اَقـدامَـکُم »بدانید قطعاً موفق خواهید شد و ما پیشاپیش موفقیت شما را تبریک می گویم.



تاريخ : ۱۳٩۳/٧/۱٥ | ٤:۱٠ ‎ب.ظ | نویسنده : محمود - میم | نظرات ()
  • وبلاگ شخصی