درس هفتم

لغات جدید

شمس:‌خورشید

قمر: ماه

سماء: آسمان

شجر، شجره: درخت ج: اشجار

میزان:‌ترازو

خَلَقَ: آفرید

خالق : آفریننده

خُلق: روش رفتاری

ربّ:‌پروردگار

رَحمن: بخشنده

علیم:‌دانا

سمیع: شنوا

بصیر:‌بینا

رزاق:‌روزی‌دهنده

نکات مهم درس:

1- آیات ابتدایی سوره‌ی قمر به معجزه‌ی دو نیم کردن ماه (شق‌ّالقمر) اشاره دارد.

اقتربَتِ‌السّاعه وَ  انشقَّ القَمر     (1)

وَ‌إن یروا آیه یُعرضوا وَ یقولو سحر  مستمر   (2)

2- در آیات 1تا7 سوره‌ی الرحمن، خداوند به آفرینش انسان و نظم در گردش خورشید و ماه و نیز فرمان‌برداری مخلوقات اشاره می‌کند.

3- خداوند در آیه‌ی 17 سوره‌ی قمر درباره‌ی قرآن کریم می‌فرماید:

وَلَقد یَسّرنا القرآن للذکر       ما قرآن را برای پند و اندرز، قابل فهم و آسان کردیم.

4- آیه‌ی (ولقد یَسّرنا القرآن للذکر) در سوره‌ی قمر، 4 بار تکرار شده است.

5- براساس آیه‌ی 49 سوره‌ی قمر، خداوند هر چیز را به  اندازه و سنجیده آفریده است.

إنّا خلقناه کلَِ شیءٍ بقدر(49)

درس هشتم

لغات جدید

لَو لَو: مروارید

جزاء:‌پاداش

اِحسان:‌کار خوب،نیکی

اسم:‌نام

هَل: آیا

اِلّا: جز، مگر

رُمّان:‌انار

کل:‌هر، همه

نکات مهم درس:

1- آیه‌ی 17 سوره‌ی الرحمن درباره‌ی قدردانی از نعمت‌های خداست.

فبِأیّ آلاء رَبکما تُکذبان (21)

پس کدامین نعمت خدا  (پروردگار ) را تکذیب می‌کنید؟!

2- آیه‌ی «فبای آلاء ربکما تکذبان»‌در سوره‌ی الرحمن 31 مرتبه تکرار شده است.

3- خداوند در آیه‌ی 33 سوره‌ی الرحمن اشاره کرده است که گذتشن از مرزهای آسمان و زمین تنها با قدرت ممکن است.

یا معشر الجنّ و الأنس إن استطعتم أن تنفذوا من أقطار السماوات و الأرض فانٌفذوا

لا تنفذون الّا بسلطان(33)

ای گروه جن و انس! اگر می‌توانید از مرزهای آسمان‌ها و زمین بگذرید، پس بگذرید. ولی نمی‌توانید مگر با قدرت و توانمندی

4- پیامبر اکرم(ص) در کتاب بحارالانوار درباره‌ی مردان پارسی فرمودند:

دانش اگر در ثریا (آسمان) باشد، مردانی از سرزمین‌های پارس بر آن دست خواهند یافت.

درس نهم:

لغات جدید:

ماء: آب

نار: آتش

شجره: درخت

عظیم: بزرگ

اَ: آیا       هَل= آیا

أنتُم:‌شما       کم = شما

نَحن: ما           نا= ما

تشکرون:‌شکر (می)‌کنید.

نکات مهم درس:

1-     خداوند در آیات 68تا72 سوره‌ی واقعه از ما خواسته به نعمت‌هایی مانند آب آشامیدنی، آتش و درخت توجه کنیم.

2-     از فواید آب با توجه به آیات سوره‌ی واقعه می‌ـوان به آشامیدن و آبیاری درختان اشاره کرد.

3-     آیه‌ی 79 سوره‌ی واقعه به اهمیت وضو در تلاوت قرآن اشاره دارد:

لایَمسُّه إلّا المطهرون(79)

با وضو و پاکیزگی به قرآن دست می‌زنند.

4- آیه‌ی 68 سوره‌ی واقعه درباره‌ی آب و آبادانی است:

أفرأیتم الماء الّذی تشرَبون (68)          آیا در آبی که هر روز می‌نوشید، دقت کرده‌اید؟

درس دهم:‌

لغات جدید

نور:‌روشنایی: نور

بَشِّر: بشارت‌بده

جَنّات:‌بهشت‌ها

سبیل: راه

ءآمَنوا:‌ایمان آوردند.

انفَقوا: انفاق کردند.

نکات مهم درس:

1- خداوند در سوره‌ی حدید می‌فرماید کسانی که ایمان بیاورند و انفاق کنند، پاداش بزرگی خواهند داشت.

2- خداوند در آیه‌‌ی 4 سوره‌ی حدید می‌فرماید همیشه با بندگان خودهست و به آن‌ها توجه دارد.

3- وَ هُو معکُم أین ما کُنتم               و خدا با شماست هرجا باشید.

4- این شعر سهراب سپهری با آیه‌ی ( و هو معکم أین ما کنتم) ارتباط معنایی دارد.

و خدایی که در این نزدیکی است؛ لای این شب‌بوها؛ پای آن کاج بلند؛ روی آگاهی آب؛ روی قانون گیاه.

5- فضیل بن عیّاض، راهزن (سارق ) بود که با شنیدن آیات زیر از قرآن تصمیم گرفت راهش را تغییر دهد و به «فضیل عارف» مشهور گردید.

ألَم یأن للّذین آمنوا أن تخشع قلوبهم لذکر الله

آیا زمان آن نرسیده است که دل‌های مؤمنان به یاد خدا، خاشع (فروتن) گردد؟

6- این حدیث پیامبر که در کتاب میزان‌الحکمه آمده است، با آیه‌ی 79 سوره‌ی مبارکه واقعه

(لایمسُّه إلّا المطَهَّرونَ) ارتباط معنایی داردو.

طیّبوا اَفواهَکُم بِاسّواک، فاِنَّها طُرق القرآن

دهان‌های خود را به وسیله‌ی مسواک پاکیزه کنید، زیرا که دهان شما گذرگاه قرآن است.

7- حروف مقطعه به حروفی گفته می‌شود که در ابتدای برخی سوره‌ها می‌آید و معنی مشخصی ندارد. این حروف باید مانند تلفظ حروف الفبای عربی خوانده شود. مانند:

الم (1) ــــــــــــــــــــــــــــــ الف + لام + میم

ذلک الکتاب لارَیبَ فیه هُدی للمتَقّین

یس ــــــــــــــــــــــــــــــ یا  + سین

و‌القرآن الحکیم (2)

درس یازدهم

لغات جدید:

رسول: پیامبر

رُسُل: پیامبران

جنّات: بهشت‌ها

کتب: کتاب‌ها

بَینّات:‌دلایل روشن:             منافع= فایده‌ها

ناس: مردم

حدید:‌آهن

منافع:‌فایده‌ها

قوی: نیرومند

نکات مهم درس:

1- منظور از میزان، وسیله و معیار سنجش حق از باطل است.

2- آیه‌ی 25 سوره‌ی حدید به «آیه‌ی قسط» شهرت یافته ات.

3- براساس آیه‌ی 11 سوره‌ی مجادله، خداوند به اهل علم درجات بالایی می‌بخشد.

یَرفع الله الَّذین آمنوا منکم وَ الّذین أوتوا العلمَ‌درجاتٍ

خداوند کسانی از شما را که ایمان آوردند و اهل علم و دانش هستند، درجات بالایی می‌بخشد.

4- دانشمندان زیر هر کدام در یک یا چند علم، تخصص و مهارت داشتند:

ابوعلی سینا ـ‌ـــــــــــ‌ پدر علم پزشکی         جابر‌بن حیّان ــــــــــــــــــ پدر علم شیمی

خواجه‌نصیر ـــــــــــ ریاضی‌دان، منجم، اندیشند و سیاستمدار

ابوریحان بیرونی ــــــ ریاضی‌دان و منجم         حکیم ابوالقاسم فردوسی ـــــ شاعر

پروفسور سیدمحمود حسابی ــــــــــــ پدر علم فیزیک ایران

شهید مصطفی احمدی روشن ـــــــــــ دانشمند انرژی هسته‌ای

طاهره صفّارزاده ــــــــــــ‌ مترجم قرآن به زبان‌های انگلیسی و فارسی

5- براساس آیه‌ی 25 سوره‌ی حدید، آهن «مادر فلزات» است و بسیار فایده دارد.

وَ‌أنزلنا الحَدیدَ‌فیه بأس شدید وَ‌منافع للناس

6- در آیات 83تا 98 سوره‌ی کهف به ماجرای ذوالقرنین اشاره شده است.

7- این آیه قرآن از زبان ذوالقرنین نقل شده است:‌هذا رحمه من ربّی.

درس دوازدهم:

لغات جدید:

صلاه:‌نماز

زکات:‌صدقه‌ی واجب

حِزب‌الله: گروه خدا

اَطیعوا:‌اطاعت کنید.

خبیر: آگاه

عالم:‌دانا

تَعملون:‌ انجام می‌دهید.

مُفلحون: افراد رستگار و موفق

نکات مهم درس:

1- براساس آیات سوره‌ی آل‌عمران، رستگاران به خوبی‌ها امر می‌کنند و از کارهای ناپسند و زشت نهی می‌کنند.

2- براساس آیه‌ی 2 سوره‌ی حشر، ما باید از سرنوشت گذشتگان عبرت بگیریم:

فاعتَبروا یا أولی الأبصار(2)

ای صاحبان خرد و بینش! از سرنوشت گذشتگان عبرت بگیرید.

براساس آیات 19 و 22 سوره‌ی مجادله، حزب شیطان شکست خورده و حزب‌الله پیروز است:

ألا إنّ حزب الشّیطانِ هُمُ‌الخاسرونَ

بدانید قطعاً‌ حزب شیطان شکست خورده و زیان‌کار است.

ألا إنّ حزب‌الله هُم‌ُ المفلحون

بدانید قطعاً‌ حزب الله پیروز و رستگار است.

درس سیزدهم:

لغات جدید:

ربَّنا:‌ خدایا، پروردگارا

رَحیم: مهربان

جَنّه: بهشت

اِخوان:‌ برادران

رئوف: بسیار دلسوز و مهربان

اَصحاب:‌اهل، یاران

یَستوی: مساوی است، مساوی هستند.

صواب:‌درست، صحیح

تغابُن:‌ ضرر و زیان

نکات مهم درس:

1- بندگان خدا در آیات سوره‌ی حَشر دعا می‌کنند که آن‌ها و برادران ایمانی آن‌ها آمرزیده‌ شوند و در دل‌هایشان نسبت به مؤمنان، کینه وجود نداشته باشد.

2- براساس آیه‌ی 20 سوره‌ی حشر، اهل بهشت همان افراد رستگار و موفق هستند.

3- آیه‌ی 4 سوره‌ی ممتحنه باید حفظ شود:

رَبَّنا علیکَ توکلنا و ألیک أنبنا و إلیکَ‌المَصیر

پروردگارا بر تو توکّل کردیم و به سوی تو، تؤبه کردیم و بازگشت همه به سوی تو است.

4- با توجه به آیه‌ی 1 سوره‌ی ممتحنه نباید با دشمنان خدا دوستی کنیم:

لا تَتّخذوا عدوی و عَدوَّکم أولیاء          دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید.

5- حکایت زیر از سعدی، مربوط به آیه‌ی 1 سوره‌ی ممتحنه است.

نصیحت از دشمن پذیرفتن خطاست و لیکن شنیدن رواست؛ تا به خلاف آن کار کنی که عین صواب است.

حَذرکن، ز آنچه دشمن گوید آن کن                که بر زانو زنی دست تغابُن

گرَت راهی نماید راست، چون تیر                    از آن برگرد و راه دست چپ‌ گیر

6- خداوند براساس آیه‌ی 24 سوره‌ی حشر، پدیدآورنده و صورت‌گر هر چیز است:

هو‌الله الخَالق الباریء المصُّور

اوست خدایی که آفریننده، پدیدآورنده و صورت‌گر است.

درس چهاردهم:

لغات جدید

تجاره:‌تجارت

اَنهار:‌نهرها، رودها با لغت نهار به معنای روز اشتباه نشود

عذاب اَلیم: عذاب دردناک  با لغت علیم {دانا} اشتباه نشود.

یغفر:‌می‌آمرزد

اموال: مال‌ها، دارایی‌ها

عظیم: بزرگ

تؤمنون:‌ایمان می‌آورید

ذنوب: گناهان ، ذنب به معنای دنباله هم می باشد. 

نکات مهم درس:

1- براساس آیات 10 تا 12 سوره‌ی صف، تجارتی که انسان را از عذاب جهنم نجات می‌دهد، ایمان آوردن به خدا و پیامبر و جهاد با مال‌ها و جان‌هاست.

2- براساس آیه‌ی 12 سوره‌ی صف، تجارت با خدا، آمرزش گناهان و ورود به بهشت، رستگاری بزرگ است.

3- با توجه به آیه‌ی 2 سوره‌ی صف، باید به هر چه می‌گوییم، عمل کنیم:

لِمَ تَقولون ما لا تفعلون                     چرا سخنی می‌گویید که به آن عمل نمی‌کنید.

4- ماجرای پیامبر اکرم(ص) که ابتدا خودش رطب (خرما) نخورد سپس به کودک بیمار فرمود خرما نخورد، در کتاب شرح اصول کافی آمده و با آیه‌ی 2 سوره‌ی صف ارتباط معنایی دارد.

5- نام حضرت موسی (ع)، حضرت عیسی (ع) و حضرت محمد(ص) {احمد}در سوره‌ی صف آمده است.

6- براساس آیه‌ی 1 سوره‌ی صف، همه‌ی موجودات خداوند را ستایش می‌کنند:

سبح‌ لله ما فی‌السّماوات و ما فی‌الارض و هو العزیز الحکیم.

آن‌چه در آسمان‌ها و زمین است، خدا را تسبیح و ستایش می‌کنند.

7- این شعر خاقانی، بیان‌گر مفهوم عبرت‌آموزی است و با آیه‌ی زیر آن هم‌معنی می‌باشد:

ایوان مدائن را آیینه‌ی عبرت دان

فاعتبروا یا اولی‌الابصار                      پس عبرت بگیرید ای صاحبان بصیرت و آگاهی.

8- دعای ختم قرآن از زبان حضرت علی (ع) بیان شده و در کتاب «بحار‌الانوار»‌نقل شده است.



تاريخ : ۱۳٩۳/۱۱/٢٥ | ۱۱:٢٩ ‎ق.ظ | نویسنده : محمود - میم | نظرات ()
  • وبلاگ شخصی